Een eigen woning in Brussel: voor veel mensen is het een droom die steeds verder uit beeld verdwijnt. De prijzen stijgen, de huurmarkt is duur en onzeker, en de wachtlijsten voor sociale huisvesting zijn eindeloos lang. Wie kwetsbaar is, raakt gevangen in een cirkel waar geen uitweg lijkt te zijn. Imane Belguenani, Brussels parlementslid voor Anders, wil die cirkel doorbreken. Met een concreet voorstel dat nu op overheidsniveau kan worden uitgerold.
Veel Brusselse gezinnen kunnen wél maandelijks een hypotheek afbetalen. Ze verdienen genoeg en zijn klaar voor de volgende stap, maar ze geraken er niet omdat ze op het moment van de compromis niet over het nodige startkapitaal beschikken. Die voorafbetaling, doorgaans 5 à 10% van de aankoopprijs, vormt een drempel.
Sociale huisvesting lost dat probleem niet op. Integendeel: wie in een sociale woning woont, zit vaak vast. Te weinig middelen om te vertrekken, te weinig doorstroom om anderen binnen te laten. Sociale huisvesting moet een springplank zijn, geen eindstation. Maar zonder alternatief blijft die springplank geblokkeerd.
Anders Brussel lanceert doet daarom een voorstel om collectieve spaarplannen in te voeren als beleidsinstrument voor eigendomsverwerving in Brussel. Het zou een primeur zijn in België.
Het model is gebaseerd op de jarenlange expertise van de vzw Ciré, die sinds 2003 kwetsbare gezinnen begeleidt via de Groupes d’Épargne Collectifs et Solidaires (GECS). Honderden gezinnen werden via dit model al eigenaar. Anders Brussel wil deze aanpak nu opschalen en verankeren in het Brusselse huisvestingsbeleid, te beginnen met een pilootproject in de sociale huisvesting.
Hoe werkt het?
Het principe is eenvoudig en krachtig:
- Een groep gezinnen spaart samen. Elke maand legt iedereen een vast bedrag in een gemeenschappelijke pot. Tegelijk spaart elk gezin ook individueel, om de eigen financiële haalbaarheid te testen en een eerste eigen inbreng op te bouwen. De deelnemers volgen vormingen over eigendomsverwerving: hoe werkt een compromis, wat zijn de kosten van een aankoop, welke premies bestaan er?
- Wanneer een gezin een geschikte woning vindt en het compromis tekent, wordt de aanbetaling voorgeschoten uit de gemeenschappelijke spaarpot. Zo wordt de enige echte financiële drempel overbrugd — collectief, solidair, zonder dat één gezin er alleen voor staat.
- Vier maanden na de compromis volgt de authentieke akte bij de notaris. Op dat moment komt het hypothecaire krediet vrij via het Woningsfonds, de BGHM of een andere kredietpartner. De woning wordt definitief aangekocht. Het bedrag dat uit de gemeenschappelijke pot werd voorgeschoten, wordt terugbetaald via een afbetalingsplan op maat. De pot blijft zo intact en revolverend: klaar voor het volgende gezin
Waar willen we naartoe?
Anders Brussel wil dit model in de eerste plaats uitrollen voor bewoners van sociale woningen die klaar zijn voor de volgende stap. Zo creëren we twee effecten tegelijk: meer eigenaarschap voor kwetsbare Brusselaars, én meer doorstroom in de sociale huisvesting.
Op langere termijn moet dit systeem toegankelijk worden voor alle Brusselaars die vastzitten op de huurmarkt: mensen die al jaren huren, nooit genoeg kunnen sparen voor een aanbetaling, maar wél in staat zijn om een hypotheek af te lossen.
We vragen de Brusselse regering om werk te maken van een pilootproject in samenwerking met het Woningsfonds (BGHM) en organisaties zoals Ciré, die de expertise en het netwerk hebben om dit model te dragen.
Dat is de kern van ons voorstel. Solidariteit als middel. Eigendom als doel. En een Brussel waar de droom van een eigen woning terug voor iedereen bereikbaar wordt.