Schuld maakt schuw
Als ik me niet vergis had ik u de voorbije twee weken (in deze veelgelezen en -geprezen rubriek) meermaals gezegd dat er een parlementaire onderzoekscommissie zou komen in Brussel over de toestanden bij de gemeentelijke sociale huisvestingsmaatschappij ‘Le Foyer Anderlechtois/De Anderlechtse Haard’. Vermoedelijk hebben velen onder u toen de wenkbrauwen gefronst: ‘die Gatz neemt zijn wensen weer voor werkelijkheid’. Ik begrijp uw scepticisme over de taaiheid van het Brusselse politieke magma volkomen, maar dat was dus wel buiten de vastberadenheid van mijn voorzitter Frédéric De Gucht en het doorzettingsvermogen van mijn collega Imane Belguenani gerekend.
Ook de meeste andere fracties in het hoofdstedelijke parlement begrepen dat een grondig onderzoek onafwendbaar is.
De onderzoekscommissie zal volgende week haar werkzaamheden aanvatten en de toewijzing van sociale woningen in Anderlecht en wellicht ook daarbuiten tegen het licht houden. Er zal een sterke spot gezet worden op de schemerzone waarin bepaalde politici zich graag ophouden. Sommige schepsels van de nacht houden niet van daglicht, dat is geweten. En ze kunnen zichzelf niet in de spiegel zien, naar men zegt. Geen nood, de onderzoekscommissie zal die haarscherpe spiegeling creëren. De sociale woningen -talrijk maar toch te weinig in aantal- moeten correct en eerlijk toegewezen worden, volgens de regels die het gewest vastlegde.
Toch blijft er veel kritiek en ook ongeloof bestaan over de impact van deze onderzoekscommissie en het parallelle gerechtelijk onderzoek. Ik ga even in op de twee voornaamste bezwaren.
De voorzitter van de Brusselse PS, die ook minister is, ziet de oprichting van de onderzoekscommissie overigens met lede ogen aan. Het is trouwens na een gelijkaardige commissie over de wantoestanden bij de SamuSocial pas de tweede keer in 37 jaar dat zijn partij de ijzeren greep verliest en de meerderheid in het parlement moet ondergaan. Zijn kritiek is dat het niet aan een onderzoekscommissie is om de (eventuele – niemand is schuldig tot het tegendeel bewezen is…) schuld van de voorzitter van de Anderlechtse Haard vast te stellen. Wel, hij heeft gelijk: het is niet aan een parlementaire commissie om iemand al dan niet schuldig te verklaren. Dat is de exclusieve bevoegdheid van het gerecht. Individuele schuld is niet te verwarren met als politieke verantwoordelijkheid. Maar hij heeft ongelijk om dit argument te gebruiken als tegenwerping voor de oprichting van een onderzoekscommissie. Want die moet zich vooral buigen over waarom iets fout gelopen is en welke hervormingen dat in de toekomst kunnen beletten. Niets is daarvoor geschikter dan een onderzoekscommissie.
Anderen zijn dan weer achterdochtig omdat de commissie erg snel en zeer intens zal moeten werken, met als deadline de nationale feestdag van 21 juli. Dit begrijp ik niet. Het enige wat een dergelijke commissie vooral moet doen is precies vastleggen wat ze wil doen en met welk doel (en dat legde ik hierboven uit: van de analyse van het probleem naar de hervorming). Eens men dat bepaald heeft kan men met verschillende vergaderingen per week werken en de strakke timing halen. Misschien is dat zelfs beter. Kijk maar naar de Bijzondere Commissie Metro3 die nu al maanden aan de waggel is in ons parlement. Men dacht diep onder het Zuidpaleis een ‘schuldige’ te vinden voor de moeilijkheden i.v.m. de aanleg van de nieuwe metrolijn. Niet dus. De hoorzittingen geven enkel aan dat er altijd onvoorziene omstandigheden zijn bij megawerven, dat budgetten daardoor door de tijd ingehaald worden en dat administraties beter kunnen samenwerken. Ik durf dit zeggen als voormalig minister van financiën die in zijn vrije uren blijkbaar ook nog eens Minister Van Metro moest zijn.
Liever een strakke commissie met snelle conclusies en reorganisatie dan een langdurige zwalpende commissie met vaststellingen die open deuren dreigt in te stampen.
Sven Gatz