In 2023 stelde gemeenteraadslid Ethel Savelkoul (Etterbeek) een mondelinge vraag over de toegankelijkheid van het rijbewijs voor kansarme jongeren. Geen klassieke probleemstelling, maar een duidelijke vaststelling vanuit de praktijk: het behalen van een rijbewijs vraagt tijd, geld en begeleiding, en die zijn niet voor iedereen vanzelfsprekend. Bovendien blijft een rijbewijs vaak een doorslaggevende factor voor de toegang tot de arbeidsmarkt, zelfs in een stedelijke context als Brussel.
Een persoonlijke vaststelling met bredere impact
Savelkoul vertrok vanuit haar eigen ervaring als ouder. Haar kinderen bevonden zich op de leeftijd waarop het rijbewijs aan bod komt. De ene zag er het nut niet van in, de andere ging er voluit voor. Wat daarbij opviel, is hoe intensief en kostelijk het traject kan zijn. Rijlessen, oefenmomenten en begeleiding vragen tijd en middelen.
Niet elke jongere kan daarbij rekenen op de steun van ouders. Voor veel kansarme jongeren vormt het rijbewijs dan ook een bijna onoverkomelijke drempel, terwijl net zij vaak baat hebben bij extra mobiliteit om hun kansen op de arbeidsmarkt te vergroten.
“Een rijbewijs lijkt misschien vanzelfsprekend, maar voor veel jongeren is het een echte drempel. Net daarom kan gerichte ondersteuning hier een wereld van verschil maken.”
Inspiratie uit bestaande initiatieven
In andere steden bestaan al inspirerende voorbeelden. In Leuven werd een project opgezet om het rijbewijs B voor kansarme jongeren haalbaar en betaalbaar te maken, met duidelijke positieve effecten op hun inzetbaarheid en zelfvertrouwen.
Vanuit die vaststelling stelde Savelkoul voor om ook lokaal werk te maken van gelijkaardige initiatieven, in samenwerking met de gemeente en het OCMW.
Twee concrete voorstellen
Het voorstel bestond uit twee complementaire luiken:
Een traject waarbij kansarme jongeren begeleiding krijgen bij het behalen van het theoretisch rijbewijs, zodat de leerstof toegankelijker wordt en de slaagkansen toenemen.
Een rijbuddy-project, waarbij vrijwilligers of begeleiders, in plaats van ouders, samen met jongeren de baan opgaan om verkeersregels en manoeuvres in te oefenen en hen klaar te stomen voor het praktisch rijexamen.
Dergelijke initiatieven bieden niet alleen praktische ondersteuning, maar dragen ook bij aan zelfvertrouwen, verantwoordelijkheid en toekomstperspectief.
Mobiliteit als sleutel tot kansen
Het voorstel past binnen een bredere visie op gelijke kansen. Mobiliteit is meer dan verplaatsing alleen: ze bepaalt mee wie toegang krijgt tot werk, opleiding en sociale participatie.
“Kansen geven, daar gaat het hier eigenlijk om,” klonk het in de vraag. Een boodschap die vandaag nog steeds relevant is, zeker nu ook op gewestelijk niveau het debat loopt over hoe jongeren beter voorbereid kunnen worden op de arbeidsmarkt.
Met deze vraag zette Ethel Savelkoul een belangrijk thema op de agenda: hoe lokale besturen met gerichte ondersteuning het verschil kunnen maken voor jongeren die het vandaag moeilijker hebben.
Die lokale vaststelling kreeg intussen ook een vervolg op gewestelijk niveau. Vorige week diende parlementslid Imane Belguenani (Open Vld) een vraag in over het belang van taaltesten en het rijbewijs als hefboom voor de tewerkstelling van jongeren. Daarmee sluit ze aan bij dezelfde bekommernis: jongeren beter ondersteunen nog vóór ze als werkzoekende terechtkomen, en drempels wegwerken die hun kansen op de arbeidsmarkt beperken.
Noot: In Etterbeek bestaat momenteel geen operationeel rijbuddyproject. Het initiatief werd aangekaart als voorstel en denkoefening, maar werd tot op heden niet omgezet in een concreet project.