De Commissie Gezondheid van het Brussels Parlement besprak gisteren de spending review over de geestelijke gezondheidszorg in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Voor Open Vld Brussel is dit rapport bijzonder waardevol: het biedt eindelijk een objectieve analyse van een zorgdomein dat al jaren onder zware druk staat.
Toch is het opvallend dat de spending review, die al op 23 oktober 2024 aan de kabinetten werd overgemaakt, pas nu in het parlement wordt besproken. Kostbare maanden zijn namelijk verloren gegaan waarin deze inzichten een rol hadden kunnen spelen in het beleid, de begroting en de concrete organisatie van zorg op het terrein.
Een complexe realiteit met grote noden
De studie bevestigt wat de sector al langer aangeeft: de Brusselse context is uitzonderlijk complex. Hogere armoedecijfers, een moeilijke woonmarkt, dakloosheid, nieuwkomers en mensen zonder papieren zorgen voor een veel hogere zorgvraag. Die realiteit wordt nog versterkt door de sterke institutionele versnippering tussen federale entiteiten, Gemeenschappen en de GGC.
De spending review toont dat er vandaag te weinig betrouwbare, gebundelde informatie bestaat over capaciteit, aanbod en gebruik van geestelijke gezondheidszorg. Het opbouwen van een performante monitoring wordt dan ook terecht naar voren geschoven als absolute prioriteit.
Daarnaast stelt het rapport vast dat Brussel kampt met een uitzonderlijke druk op residentiële zorg: meer onvrijwillige opnames, meer heropnames binnen 30 dagen en een duidelijke overbelasting van de ziekenhuizen. Dat wijst op te weinig sterke ambulante zorg en onvoldoende preventie.
Snel uitvoerbare quick-wins
Het rapport identificeert twee hervormingen die op korte termijn kunnen worden gerealiseerd:
- Het terugschroeven van overbeschermingsmechanismen in REVA’s en IBW’s (hervormingen 4 en 11), wat tot 4 miljoen euro per jaar kan opleveren die elders in de zorg broodnodig zijn.
- Het harmoniseren en inkomensgerelateerd maken van patiëntbijdragen, zodat het systeem eerlijker én duurzaam wordt: wie het kan, draagt meer bij; wie het niet kan, wordt maximaal beschermd.
Open Vld Brussel pleit er al langer voor om financiering te moderniseren en transparanter te maken. Deze quick-wins bieden een concrete hefboom.
Belangrijke thema’s ontbreken
De studie behandelt veel, maar niet alles. De noden van migranten en mensen zonder papieren — nochtans een belangrijke doelgroep — werden buiten de oefening gehouden. Ook sommige hervormingsopties konden niet worden geanalyseerd. “Er zijn organisaties die werken met kinderen en jongeren in ernstige trauma-contexten, en die géén onderscheid maken naar statuut of bevoegdheidsniveau. Het beleid moet die realiteit beter weerspiegelen,” klinkt het.
Eerstelijnshervorming moet beter aansluiten op geestelijke gezondheidszorg
Tot slot wijst Open Vld Brussel op de lopende hervorming van de eerste lijn. De spending review verduidelijkt dat de overdracht van de vroegere 107-antennes naar Brusano nog onvolledig is, en dat vooral de link met gespecialiseerde zorg onder druk staat. “Continuïteit tussen ambulante teams, netwerken en ziekenhuizen is cruciaal. Het is essentieel dat deze hervorming niet leidt tot meer versnippering, maar tot betere samenwerking.”
Open Vld Brussel vraagt de bevoegde instanties om:
- prioriteit te geven aan de uitbouw van monitoring en data, zoals aanbevolen,
- de quick-wins snel door te voeren,
- taalbarrières en doelgroep-specifieke noden beter in kaart te brengen,
- en de eerstelijnshervorming beter te verankeren in de geestelijke gezondheidszorg.
Wie in Brussel met mentale problemen worstelt, moet op een efficiënte, toegankelijke en kwaliteitsvolle zorg kunnen rekenen. Deze spending review toont waar het wringt, maar biedt vooral kansen om het beter te doen. En die mogen we niet laten liggen.