Openbaarheid van bestuur is een fundamenteel principe van onze democratie. Op lokaal niveau betekent dit dat gemeenteraadszittingen in principe openbaar zijn en dat inwoners de mogelijkheid moeten hebben om deze bij te wonen. De agenda wordt vooraf bekendgemaakt en in de raadszaal wordt doorgaans een aantal plaatsen voorzien voor het publiek.
In Sint-Joost-ten-Node kwamen hierover recent vragen naar boven. Volgens beschikbare informatie zijn er in de raadszaal ongeveer vijftien tot twintig zitplaatsen voor het publiek (en een veertigtal staanplaatsen zonder stoelen). Tijdens de gemeenteraad van woensdag 17 december 2025 om 20 uur zouden echter meerdere inwoners zich de toegang tot de zaal hebben zien geweigerd omdat alle plaatsen reeds bezet waren. Sommige inwoners kregen die boodschap al geruime tijd vóór de start van de zitting.
Naar aanleiding van deze situatie diende een inwoner een formele klacht in bij de bevoegde instanties. Die klacht roept vragen op over de manier waarop de toegang tot de gemeenteraad wordt georganiseerd en of daarbij steeds een gelijke behandeling van inwoners wordt gegarandeerd.
“Openbaarheid van bestuur betekent dat de toegang tot de gemeenteraad eerlijk en gelijk georganiseerd moet worden.”
Vragen over gelijke toegang en toezicht
Parlementslid Imane Belguenani stelde hierover een schriftelijke vraag aan de bevoegde minister voor het toezicht op de gemeenten. Met haar vraag wil zij duidelijkheid krijgen over de regels en procedures die moeten garanderen dat elke inwoner op gelijke wijze toegang heeft tot gemeenteraadszittingen.
Concreet vraagt zij of er richtlijnen bestaan voor gemeenten om een gelijke fysieke toegang tot de gemeenteraad te waarborgen. Daarnaast wil zij weten of burgers rechtstreeks klacht kunnen indienen bij de toezichthoudende overheid wanneer zij onregelmatigheden vaststellen, en of klachten die bij een gemeente worden ingediend automatisch worden overgemaakt aan die toezichthouder.
Ook wordt gevraagd of er in het verleden al gelijkaardige klachten zijn geweest van inwoners die zich de toegang tot de gemeenteraad geweigerd zagen, en hoe de toezichthoudende overheid in dergelijke gevallen optreedt. Tot slot vraagt Belguenani welke procedures gevolgd worden bij de behandeling van dit soort klachten.
Waakzaamheid rond openbaarheid van bestuur
Met deze schriftelijke vraag onderstreept Imane Belguenani het belang van transparantie, gelijke behandeling en vertrouwen in de lokale democratie. Gemeenteraden zijn een essentieel onderdeel van het democratisch bestel en een plaats waar beslissingen worden genomen die het dagelijkse leven van inwoners rechtstreeks beïnvloeden.
Het is daarom van belang dat de openbaarheid van deze vergaderingen niet alleen formeel wordt gegarandeerd, maar ook in de praktijk correct wordt toegepast. De antwoorden van de bevoegde minister moeten meer duidelijkheid brengen over hoe het toezicht op deze principes vandaag wordt georganiseerd en hoe inwoners hun rechten kunnen laten gelden.
Noot: het antwoord op deze schriftelijke vraag aan Bernard Clerfayt, bevoegd minister voor het toezicht op de gemeenten, wordt nog verwacht.