Trump scores for democracy!
Vanavond wensen we de Rode Duivels uiteraard veel succes, caramba! Maar ik sta nog één keer stil bij de wedstrijd tegen de USA. Niet sportief, want daarover is alles gezegd, maar politiek. Nu ben ik de laatste om sport met politiek te vermengen want dat is echt geen goed idee. Zoals geweten dacht Donald J Trump, een merkwaardige Pokemon-evolutie van Nero + Caligula, daar duidelijk anders over.
De president van voorlopig (?) nog het machtigste land ter wereld hield zich plots bezig met opzichtig micromanagement: hij wilde de ploegopstelling van zijn natie op het WK voetbal rechtstreeks beïnvloeden, zoals elke middelmatige dictator dat zou doen. Maar onrechtstreeks bracht hij daardoor een andere landgenoot in stelling. Of John Rawls een goede linksbuiten was, weet ik niet zeker, maar de man kon scoren. En als trainer had hij wellicht niet misstaan. Laat me u even zijn tactisch plannetje uit de doeken doen. Rawls was een eminent liberaal filosoof die een interessante stelling ontwikkelde. Hij was zich bewust van de neiging tot eigenbelang van elke mens. Om dat te omzeilen creëerde hij een gedachte-experiment waarbij hij ons vroeg om even los te laten welke maatschappelijke positie we in ons leven bekleden en ons op die manier in te beelden hoe we verantwoordelijkheid voor een rechtvaardige samenleving konden dragen.
Concreet: wie rijk is zal meestal (uit eigenbelang) minder willen bijdragen in een samenleving en al wel eens vinden dat werklozen een beetje meer hun best moeten doen. Omgekeerd: wie arm is zal waarschijnlijk een groter deel van de koek willen onafgezien van wie tot de omvang van de taart der welvaart bijdraagt. Het eigenbelang is nu eenmaal zeer voorspelbaar. Maar Rawls zegt nadrukkelijk: vergeet even wie je bent en waar je in het leven staat en zeg me hoe je vindt dat jij zou moeten behandeld worden, in een rechtvaardige maatschappij, als je in de problemen komt. Toegegeven, het is een gesofisticeerde benadering van het principe ‘doe niet aan een ander, wat je zelf niet graag hebt’ maar wel een zeer efficiënte empathische techniek van ‘verplaats je eventjes in de situatie van de andere’. Geen democratie zonder empathie.
Maar ook geen democratie zonder the rule of law, de rechtstaat. Laat die rule of law nu net essentieel zijn om de theorie van John Rawls in de praktijk te zetten. En te houden. Enkel het recht met dezelfde regels voor iedereen, beschermt niet alleen de zwakkere maar ook elke burger in de samenleving. Willekeur is de absolute vijand van het recht. Net zoals het arbitraire gedrag van Trump en Infantino de grote vijand is van de FIFA-regels, die voor alle voetbalploegen van alle landen gelijk zijn, moeten zijn en moeten blijven.
Ilja Leonard Pfeiffer en anderen mogen (terecht) waarschuwen hoe de democratie her en der ondergraven wordt. Hij doet dat met brio maar zal zelden of nooit de man in de straat bereiken. Dit is geen kritiek maar een vaststelling. Dit geldt ook voor een overtuigd democraat als mezelf. Mijn herhaalde pleidooien voor het intrinsieke belang van de democratie voor allen bereiken naar alle waarschijnlijkheid ook slechts steeds dezelfde mensen. Maar laat nu net de man en de vrouw in de straat essentieel zijn voor de democratie. Geen democratie zonder hen, onmogelijk.
Net daar was de Trump-pedagogie overweldigend, oorverdovend en uiterst doeltreffend. Iedereen, van Vuurland tot Vladivostok, van arm tot rijk, voetballiefhebber of niet, begreep dankzij de démarche der Amerikaanse president plots weer heel helder wat the rule of law in een democratische samenleving heel precies en heel concreet voor elk van ons betekent.
Red Devils.
Rawls.
Rule of law.
Thank you, Mister President, you are gRRReat, no one does it better than you.
Sven Gatz